Umtshato wesiXhosa

Intatheli: Ntsikelelo Jonga
Xhosa Culture
(Kapa) Umtshato wesiXhosa ngumsitho omkhulu nobalulekileyo phakathi kwamaqela amabini nezizalwane zawo. Lo msitho ubanjelwe ukuqinisekisa ukudibana kweentsapho ezimbini, hayi kuphela ukubopha uthando lwesibini esitshatayo kodwa nokugcina amasiko.
Inkqubo yoMtshato wesiXhosa
1. Ukuthetha ngelobola:
• Inxalenye yokuqala yalo msebenzi kukuba iqela lesithethi likamkhwenyana lithumele abadala ekhaya lentombi ukuyokuthetha-thethana ngelobola.
• I-lobola ixatyiswe kakhulu, kuba iyamanyanisa iintsapho kwaye idibanisa izihlobo.
2. Umbondo:
• Lo ngumsitho apho intombi (umakoti) isenza intsebenziswano yokuthumela okanye ukuzisa izipho, ukutya, kunye neminikelo kwikhaya lomkhwenyana njengophawu lokuxhasa.
• Oku kuquka izinto ezifana nemfene, izidlo zemveli, nezinye izinto ezixhasayo kumzi otshatelwayo.
3. Umsitho Womtshato:
• Ngeloxesha losuku lwesiko lomtshato, kwakho ukudibana kwezizalwane nokubhiyozelwa ngezithethe zomculo, umdaniso, kunye nokutya kwenkcubeko.
• Umakoti ubunxiba umbhaco, apho abonisa isinxibo sakudala kunye namaxesha amnandi ngokumila kwemveli yeXhosa.

4. Ukuhambisa uMakoti emzini:
• Le yinxalenye yokufudukela ekhaya lomkhwenyana (emzini), apho athandazelwa khona abamdala kwaye afundiswe ngemisebenzi yomtshato nokwakhiwa kwezindlu ezizinzileyo.
5. Isinxibo:
• Umtshato wesiXhosa udla ngokuchazwa ngokuxhotyiswa izinxibo zokuhombisa izihombiso zomakoti kunye namaxesha entlonipho okubuyiselwa kwixabiso lamasiko enkcubeko.
Intsingiselo yoMtshato wesiXhosa:
• Kubonisa ukubunjwa kobuhlobo phakathi kweentsapho ezibini.
• Kugcinwa inkcubeko nemveli yeXhosa.
• Kuqhuba imfundo kumtshato ophumelelayo kunye nemisebenzi yoshishino eliqalayo.
Umtshato wesiXhosa ngumthombo wobuhlanga, ukukhuthaza, kunye nokudibanisa izizukulwana ngemisebenzi ephilisayo.
