Utshintsho kumthetho wenkxaso-mali yeqela: Kuthetha ukuthini oku kwaye kukuchaphazela njani?
11 May 2023 – Robyn Pasensie Opinion – SA
MZANTSI AFRIKA
Ukunyusa umyinge wesibhengezo somnikelo ukuya kuma-R500,000 ngumngcipheko kwidemokhrasi.
Kunyaka wesibini kwaphunyezwa umthetho wePolitical Party Funding Act (PPFA), iANC, ibanga ukuba lo mthetho ngunobangela weengxaki zemali ekudala ikho, sele ifuna izihlomelo kulo Mthetho othe wavuleka. inkxaso-mali yeqela ukuze kujongwe uluntu.
Ekuqaleni kuka-2022, iinkokeli zayo zenza izindululo zokwandiswa kwemida yokudiza, kwaye ebutsheni balo nyaka, unondyebo we-ANC uGwen Ramakgopa wagunyazisa ukuba amaLungu ePalamente e-ANC aqalise ukujonga iindlela zokulungisa umthetho.
Oku kuthandabuza ukuzibophelela kwemibutho yethu yezopolitiko kwipolitiki engafihlisiyo nephendulayo.
UMthetho weNkxaso-mali yeQela unciphisa amathuba empembelelo yabucala engafanelekanga ngokunyanzela amaqela ezopolitiko ukuba adize iminikelo yawo yabucala ngaphezu kwe-R100,000, kunye nokubeka iminikelo (umxhasi ngamnye kwiqela ngalinye kunyaka-mali omnye) ukuya kwi-R15-million. Ukuba ulwandiso olucetywayo lunokuphumelela, oku kunganyuka kuye kuma-R500,000. Oku kuya kuthetha ukuba ngengakhange sibone ngaphezulu kwesiqingatha sezibhengezo ezipapashiweyo kunyaka-mali ka-2021/2022.
Njengamashishini, amaqela ezopolitiko afuna imali ukuze aphile. Nangona kunjalo, eyona njongo yazo asikokungenisa imali. Amaqela ezopolitiko akwishishini lokumelwa kwezopolitiko. Sinika amaqela ezopolitiko amandla ngevoti yethu. Akukho qela linokubanga isihlalo kwindlu yowiso-mthetho yesizwe okanye yephondo ngaphandle kwelizwi lethu kwaye xa sele bekhona, benzelwe ukumela iimfuno zethu zezopolitiko.
Sineziganeko ezininzi apho imali iye yabhukuqa yaze yajongela phantsi le nkqubo yedemokhrasi. Urhwaphilizo olubhentsiswe yiKomishoni kaZondo lusibonise uthungelwano oluphangaleleyo lwabaxhasi nokuxhasa uluntu oluye lwafunxa imali eluntwini lwaza lwaphazamisa idemokhrasi kwilizwe lethu. Ke, ukuba inkcitho kumaqela ezopolitiko ngamaqumrhu atyebileyo ivumele ukufikelela kwingxowa-mali karhulumente, ngaba asifanele ukuba senze okungakumbi ukukhusela idemokhrasi yethu kwezi zoyikiso?
Kuphela yimidla yabaxhasi babucala kunye nabaphathi beqela ababonelelwa ngokwandiswa kwemida yokuxela.
Ukuba umnikezeli uvakalelwa kukuba akanakuphinda abe luncedo ngenxa yokuba umnikelo wakhe uya kwenziwa esidlangalaleni, ngoko bunjani ubunjani okanye ubunjani balo mnikezeli okanye umnikelo? Ukuba uMthetho weNkxaso-mali yeQela uyanqanda ukuba loo minikelo ingenzeki, oko kufanele kube luphawu lokuba lo Mthetho usebenza ngendlela echanekileyo. Ukunyuka kwemilinganiselo kufana nokuncipha kokungafihli.
I-ANC yayixhasa izilungiso kuMthetho weNkxaso-mali yeParty yalatha ukungavisisani phakathi kwezinto ezifunwa ngamaqela ethu ezopolitiko kunye nesikufunayo.
Ukutyhalela phambili kwe-ANC kweli cala kukusebenzisa inkqubo engundoqo yedemokhrasi, ukwenziwa komthetho, ngokusebenzisa uninzi lwayo epalamente ukuzama ukutyhalela phambili izilungiso zowona mthetho ubalulekileyo elizweni lethu ukusukela ngo-1994. Umthetho onobulungisa. iminyaka emibini.
Oku akukaze kubonwe ngaphambili, kwaye kubaluleke kakhulu kwilizwe apho impembelelo yabucala ibivunyelwe ngaphambili ukuba iqhube i-amok. Xa isiqingatha somfanekiso sifihliwe, ngubani oza kuthetha ukuba kwenzekani ebumnyameni?
URobyn Pasensie nguPhandi weNkxaso-mali yeQela kwiBalo leVoti yam. I-My Vote Counts isebenzela uMzantsi Afrika apho wonke umntu enofikelelo olulinganayo, ulawulo olulinganayo nokuthatha inxaxheba ngokulinganayo kwinkqubo yethu yedemokhrasi.
Iimbono ezivakalisiweyo akunyanzelekanga ukuba zibe zeGroundUp.


