Crime & SafetyLocalNews

Amakhulu-khulu amabhinqa angabasebenzi basezifama aqhankqalaza esiya kwisikhululo samapolisa

Phakathi kwamabango kukuba amapolisa aseCape Winelands aqeqeshwe ngendlela yokusingatha ngokufanelekileyo amatyala e-GBV

Malunga namakhulu amabini amakhosikazi athe aqhankqalaza esingisa kwisikhululo samapolisa ePaarl ngoMgqibelo ukuya kunikezela ngememorandam kumkomishinala wesithili saseCape Winelands. Banyanzelisa ukuba i-SAPS iphumeze iindlela zokujongana ngokufanelekileyo namatyala obundlobongela obusekelwe kwisini (gender-based violence) (GBV).

Lo mngcelele, oyinxalenye yephulo leWomen on Farms Project’s minyaka le yeentsuku ezilishumi elinesithandathu zamatshantliziyo, uqale kwirenki yeeteksi ejongene neLady Grey Mall ePaarl.

Imemorandam yenza amabango amaninzi, kubandakanywa ukwanda kokubonakala konyanzeliso lomthetho kwiindawo zokulima, nokuba onke amagosa aqeqeshwe ngendlela yokusingatha ngokufanelekileyo amatyala e-GBV. Olu xwebhu lutyikitywe ngumphathi weqela leSAPS eCape Winelands uBrigadier Neville Malila egameni lomkomishinala wesithili saseCape Winelands.

“Umngcelele ube yimpumelelo kodwa andiqondi ukuba [i-SAPS] iza kusithathela ingqalelo,” utshilo ilungu leProjekthi yaseWomen on Farms uMateko Mohobo. Uthe ubone utshintsho oluncinci kakhulu kwisimo sengqondo se-SAPS xa ejongene namatyala e-GBV okoko wangena kwiProjekthi yaseWomen on Farms ngo-1996.

“Kungumzabalazo ukufumana amapolisa ukuba aphume aye ezifama ancede abantu abafowunayo,” utshilo uMohobo. Uthe kwakha kwafuneka aye ngqo kumphathi-sikhululo ukuze afumane ipolisa lokuncedisa kwityala lokuxhatshazwa ngokwesondo elibandakanya umntwana.

Phambi komngcelele, amakhosikazi asezifama abambe iingxoxo kwiklabhu yezemidlalo iVan der Stel eStellenbosch, nezithethi ezimbalwa zeendwendwe. Amakhosikazi aliqela athe athetha ngezikhalazo zawo ngqo kumphathi wesikhululo saseStellenbosch uSandile Sojani.

Isithethi sembeko uDanielle Muller osuka kwiThuthuzela Care Centre Paarl, uthethe ngamanyathelo anokuthi athathwe ngamaxhoba e-GBV ukuzikhusela. I-Thuthuzela ibonelela “ngeziko elinendawo eyodwa kuyo yonke i-GBV” yonyango kunye neenkonzo zengqondo, utshilo uMuller.

Uthe imisitho yokwazisa abantu ibalulekile, nanjengoko xa abantu bechazelwa ngcono badla ngokufuna uncedo ngeendlela ezifanelekileyo. Oku bekuyinyani ngakumbi kubantu abakwiifama abasoloko besokola ukufumana uncedo emapoliseni.

Kuninzi lwabasetyhini abakwiifama nasezilalini, abantu abaphethe gadalala babedla ngokuba ngabondli bekhaya. Uthe kubantu abahlala kwiindawo apho amathuba okufumana enye ingeniso anqongopheleyo, oku kudla ngokuba yinto ekufuneka iqwalaselwe xa umondli evalelwe entolongweni.

Imiyalelo yokhuseleko yayiyenye indlela. Nangona kunjalo, ukwaphula umyalelo wokhuseleko kuya kubangela ukuba umoni abanjwe.