Ifilimu iBlack Sash icela umngeni ngokuvalwa kweSASSA kweendawo zokurhola imali ezilalini
Kodwa u-SASSA uthi akulunganga kwaye akuzinzanga ukuthutha imali “kwiqaqobana labantu”.
- Umboniso bhanyabhanya omfutshane owenziwe yiBlack Sash ubonisa indlela ukuvalwa kweendawo zokurhola imali kwenze kwanzima kwabo bamkela izibonelelo zezentlalo, ingakumbi ezilalini, ukuba bafumane imali yabo.
- Kuxwebhu olubhaliweyo isigqeba se-SASSA sicebisa ukuba iSebe lezoThutho lingeniswe ebhodini ukuze libonelele ngenkxaso-mali yezothutho kwabo bafumana igranti yokuhlawula iindawo ngeentsuku zokubhatala.
- Isithethi sakwaSASSA sixelele iGroundUp ukuba “ayisiyonto isebenzayo kwaye ayilolongekanga” ukuthutha imali “kwigcuntswana labantu”.
Ubunzima abajongene nabo abafumana iSibonelelo saBadala abahlala ezilalini ezikude neendawo zezoqoqosho ziphawulwe kuxwebhu olutsha olunesihloko esithi Broken Promisesscreened by the Black Sash kule veki.
Amanqaku okurhola imali ehlile ukusuka ku-9,671 ngo-2019 ukuya kuma-894 ngo-2023. I-Arhente yoKhuseleko lwezeNtlalo yoMzantsi Afrika (SASSA) ixelele iPalamente ngoFebruwari ukuba ngabantu abayi-142,000 kuphela abasasebenzisa iindawo zokurhola imali- malunga ne-0.8% yabo bonke abafumana isibonelelo sika-SASSA – kunye nabantu abayi-123,000. baqokelele imali yabo kumasebe ePosi. Uninzi lwabafumana igranti bahlawulwa imali yabo yegranti ngokuthe ngqo kwii-akhawunti zabo zebhanki okanye amakhadi akwa-SASSA/Postbank.
NgoSeptemba ka-2022, iGroundUp inike ingxelo yokuba abantu abadla umhlala-phantsi eXhora Mouth eMpuma Koloni batsala nzima emva kokuba indawo yokurhola yemali yakwaSASSA yavalwa ngethutyana nje elingephi.
Ingxelo yeBlack Sash ibonise indlela abafumana igranti abazifumana ngayo iindleko zothutho eziphezulu xa besiya kwii-ATM zabo ezikufutshane, kwiivenkile zokuthengisa, kwii-ofisi zeposi okanye kwiindawo zokurhola. Kufuneka banyamezele iimeko zemozulu ezinzima kwaye babe sengozini yokuphangwa.
Kwiindawo zokurhola eziseleyo, iBlack Sash ifunyenwe, iintlawulo kunye nokufumaneka kwemali azikho mgaqweni kwaye akukho nkonzo yabathengi yaneleyo.
“Urhulumente kufuneka azi ukuba singabantu, hayi izilwanyana. Xa umdala udinga uncedo,” utshilo uElsie Maruben odla umhlala-phantsi kwilali yaseHlamvana eMpuma Koloni, kulo mdlalo.
I-Ofisi yePosi yaseMzantsi Afrika ayinawo amandla okuqhuba iindawo zokurhola imali ngenxa yeendleko ezibandakanyekayo ekuthuthweni kwemali eziinkozo ukuya kuluntu, kwaye i-SASSA ibeka phambili ukuhlawula imali kumakhadi akwa-SASSA/Postbank okanye kwii-akhawunti zebhanki zabucala.
NgokukaBlack Sash, olu xwebhu luveza “ukunyhashwa okuthe ngqo kwamalungelo abaxhamli kunye nokugxothwa ngokuphandle kweMimiselo neMigangatho ye-SASSA”.
U-Evashnee Naidu, umanejala weBlack Sash kwingingqi yaKwaZulu-Natal, uthi: “Ithegi yeSASSA ihlawula isibonelelo esifanelekileyo kumntu ofanelekileyo ngexesha elifanelekileyo. Kutheni ungabuzi uluntu ukuba yintoni eyona nto iluncedo kubo?”
Le ngxelo iquka udliwano-ndlebe neGosa lesiGqeba lakwa-SASSA, uBrenton van Vrede, ecacisa ukuba ukuthutha imali kubantu abaninzi abayifumanayo akunakwenzeka.
UVan Vrede ucebise ukuba eyona ndlela ingcono kukufumana iSebe lezoThutho libonelele ngeenkonzo zezothutho kwabo badla umhlala-phantsi bafikelele kwii-ATM nakwiivenkile ukuze bafikelele kwizibonelelo zabo.
Ecelwa ukuba avakalise izimvo zakhe emva kokukhutshwa kolu cwecwe, isithethi sakwaSASSA uPaseka Letsatsi uthe: “Kubalulekile ukuqaphela ukuba le filimu yahlelwa kwaye kwasetyenziswa iziqendu kuphela zaloo nto athi uMnu Van Vrede. Nangona kunjalo, inqaku lisekhona. ”
ULetsatsi uthe “ayisiyonto isebenzayo kwaye ayilolongekanga” ukuthutha imali “kwiqaqobana labantu”.
“Eyona nto iphambili kukuba i-R1-billion echithwe ekuhlawuleleni ‘iinkonzo zeentlawulo’ ingasetyenziswa ngokufanelekileyo ngendlela yophuhliso ukuxhobisa olu luntu lwasemaphandleni.
“Enye indlela isenokuba kukubonelela ngenkonzo yezothutho exhaswa ngemali ukuze uluntu lufikelele kumaziko oqoqosho. Abanye banokuxhaswa ngamashishini amancinci asekuhlaleni kunye nabarhwebi abangekho sikweni ukuze bakwazi ukuthengiselana ngemali engenamali. Lo, nangona kunjalo, ayingomyalelo we-SASSA. “
ULetsatsi uthe iinkonzo zentlawulo neziseko zophuhliso azinyanzelisi, ngokomthetho wakwaSASSA. “Yinkonzo enokuthi inikwe nguSASSA, akunyanzelekanga,” utshilo uLetsatsi kwiGroundUp.
“Ifilimu efana nale ibandakanya uluntu kuphela malunga nento efunwa ngabatsha-ntliziyo kwaye ijonge ukufumana uluntu olunokuthenga kuyo. Uthethathethwano lwe-SASSA noluntu lulungelelene ngakumbi, kwaye sifumanisa ngokubanzi ukuba uluntu lukwamkela ngakumbi ukuvalwa kwendawo yokurhola xa beziqonda ngokupheleleyo iindleko,” utshilo.
Umlawuli weBlack Sash, uRachel Bukasa, uthe umboniso wamaxwebhu ubuzinyaswe nguVan Vrede kwaye akazange aveze nto malunga nalo mboniso emva komsitho. “Kuyinto eqhelekileyo ukuba urhulumente aphendule ngolu hlobo. IBlack Sash ime emva kwale filimu,” utshilo uBukasa.


