CommunityLocalNews

Akukho manzi, izindlu zangasese okanye umbane kwirenki yeeteksi zaseMpuma Koloni ezixabisa izigidi zerandi

13 EyeKhala 2023 – Nombulelo Damba-Hendrik – Mthatha

EMPUMA KOLONI

Unokontraka werenki yaseXhora uxabene nomasipala waseMbhashe iminyaka esibhozo.

  • Oonoteksi eXhora ngaseMthatha bafuna ukuba umasipala waseMbhashe agqibezele irenki yabo exabisa izigidi zeerandi.
  • Iikontraka zasishiya isiza malunga no-2014/15 ngenxa yembambano yentlawulo engekasonjululwa nomasipala.
  • Iiteksi zisebenzisa irenki, kodwa ayinamanzi, ayinambane, izindlu zangasese ezisebenzayo okanye izitali zabathengisi.

Oonoteksi baseXhora ngaseMthatha eMpuma Koloni badikwe ngulo masipala wale ndawo ngenxa yokungagqitywa kokwakhiwa kwerenki exabisa izigidi zerandi.

Ulwakhiwo lwaqala ngo-2011, kodwa unokontraka wasishiya isiza malunga no-2014/15 kwaye akazange aphinde abuye, kulandela ukungavisisani ngentlawulo noMasipala waseMbhashe.

Le renki ayinawo amanzi, umbane, izindlu zangasese ezisebenzayo okanye izitali zabathengisi njengoko bekulindelekile.

Abanini beeteksi baxelele iGroundUp ukuba uphahla lwezinki kunye ne-awning kufuneka lunikezelwe ngusomashishini wasekuhlaleni.

Isithethi sikamasipala wesithili saseAmathole uSisa Msiwa uthi le projekthi ibixhaswe lisebe lezothutho kuzwelonke. Ithenda ye-R4.9-million yanikezelwa kwi-Balintulo Trading/Bright Idea Projects, nalapho kwachithwa i-R1.3-million.

Uthe inkampani igqibe isigaba sokuqala seprojekthi, esibandakanya indawo yokubamba igrabile, iindawo zokuhlambela, indawo yokulayisha iasphalt kunye neendlela zokuhamba.

UMsiwa uthe ikhontrakthi yenkampani yapheliswa ngenxa yokungaqhubi kakuhle komsebenzi.

Unokontraka emva koko wasa umasipala enkundleni. Oku, kunye nokuvalwa kwe-Covid, kulibazisekile iprojekthi. (I-GroundUp ayikwazanga ukufikelela kumaxwebhu engxabano.)

Unobhala wombutho iUncedo Taxi Association eXhorha, uYanga Dlali, uthi ngethuba irenki engekagqitywa kunikezelwa kubo ngumasipala waseMbashe, bathenjiswa ukuba kuza kufika ikontraka izokugqibezela umsebenzi. Oku akuzange kwenzeke.

IGroundUp ibone abasetyhini abaninzi bezikhulula kwibala elikufutshane elivulekileyo kuba irenki ayinazo izindlu zangasese ezisebenzayo.

“Le renki imnyama kakhulu ebusika. Abantu baba lixhoba lezaphuli-mthetho. Xa bezikhulula kwelo bala livulekileyo bayakhuthuzwa,” utshilo uDlali.

“Le bekumele ukuba yirenki enkulu yeeteksi, xa siqwalasela inani leeteksi eziphuma eXhora zisiya kwezinye iidolophu ezifana noMthatha, eMonti naseGcuwa. Noonoteksi bemigama emide basebenzisa le renki,” utshilo uDlali.

Njengoko zingekho iindawo zokuthengisela abathengisi, umthengisi wokutya kule renki, uSimamkele Jiyane, uthe basebenzisa amakhadibhodi ukukhusela izitovu zabo zegesi emoyeni. “Xa kunetha asizi emsebenzini, siphulukana nemali. Into ebuhlungu kukuba akukho themba lokuba umasipala uzakuyilungisa le renki,” utshilo.

Isithethi somasipala waseMbhashe uNomakhulu Dingane ukukhanyele ukuba uzibophelele ekuboneleleni ngeendawo zokuthengisela abathengisi.

Umlawuli woRhwebo waseBalintulo uSabelo Balintulo uqinisekise ukuba ikhontrakthi yayo ipheliswe “ngokungalindelekanga” ngo-2014/15. Ukuphendula uBalintulo uye walandela inkqubo yolamlo. “Ngelishwa, isiphumo solamlo asizange sihambelane nezinto esizilindeleyo, nto leyo esenza ukuba siqhubele phambili iinkqubo zokuphonononga,” utshilo.

“Okulusizi kukuba, ukusukela ngoko, kuye kwakho ukusilela okanye uphuhliso ekusonjululweni kwalo mba. Sabelana ngomnqweno wokuzisa lo mba esiphelweni kwaye sifikelele kwisisombululo sokugqibela. Kufuneka sigxininise ukuba ukulibaziseka ekufikeleleni kwisisombululo akubangelwanga ngamanyathelo okanye iintsilelo kwicala lethu, koko ngumasipala,” utshilo.