Uncategorized

Oololiwe baza kubuyela ekupheleni konyaka eNtshona Koloni, utsho uiMetrorail

Abahlali abasokolayo ukuhlawulela ezinye izithuthi bajonge ukubuya kweenkonzo zikaloliwe

  • Izikhululo zikaloliwe eStellenbosch zinokusebenza kwakhona phambi kokuphela kuka-2023, itsho iMetrorail.
  • Iinkonzo zikaloliwe ngaphakathi nangaphandle eStellenbosch zivaliwe ukususela ngoMatshi ka-2020.
  • Umsebenzi uyaqhubeka ngoku wokuba izikhululo zikaloliwe zisebenze kwakhona. Ibandakanya ukulungiswa kwezixhobo zokutsala phezulu, imizila kaloliwe, izikhululo ezincinci kunye nezibonelelo zesikhululo.
  • Abahlali bazamkele iindaba, njengoko uninzi belusokola ukuhlawula iindleko zezinye izithuthi.

Ngaphezu kweminyaka emithathu emva kokuvalwa kwazo, kulindeleke ukuba izikhululo zikaloliwe eStellenbosch ziphinde zivulwe ekupheleni kwalo nyaka, zamkele amawakawaka abakhweli, utshilo isithethi sikaMetrorail eNtshona Koloni uZinobulali Mihi.

Izikhululo ezithathu eziphambili eziphantsi koMasipala waseStellenbosch – iDu Toit, iStellenbosch, kunye neSitishi saseKoelenhof – kunye neendawo zokumisa eVlottenburg naseLynedoch, zivaliwe ukusukela ekuqaleni kokuvalwa kweCovid-19 ngoMatshi ka-2020.

Ngaphambi kokuvalwa, ezi zikhululo zabona umyinge odibeneyo wabakhweli abangaphezu kwama-22,000 ngenyanga.

NgoJulayi, uMihi uxelele iGroundUp ukuba iikhontrakthi zentambo yeStrand neMuldersvlei (Stellenbosch) zanikezelwa “ukubuyisela uthungelwano lombane”, kwaye umsebenzi uyaqhubeka ukuze ezo ngcingo zisebenze kwakhona.

“Iinzame ziyenziwa ngeeprojekthi ezahlukeneyo zokubuyisela kunye nokuhlaziya imigca,” uMihi uxelele iGroundUp. Nangona kunjalo, kuye kwakho ukulibaziseka okuliqela ekuvuleni kwakhona iinkonzo zikaloliwe eStellenbosch ngenxa “yokonakalisa okukhulu” kwimizila kunye neziseko ezingundoqo kwizitishi.

Ukonakaliswa kwempahla bekukuninzi kwaye kubandakanya nomonakalo kwizixhobo zokutsala umphezulu, imizila kaloliwe, izikhululo ezincinci, kunye nezibonelelo zesikhululo.

Kodwa kwakudala phambi kokuvalwa kwe-Covid, inkonzo kaMetrorail yayiwohloka kwilizwe lonke. IGroundUp ibibhala ukubhubha okuzinzile kwearhente kaloliwe kule minyaka ilishumi idlulileyo.

Abakhweli bahlawula ixabiso

Ukungabikho koololiwe abasebenzayo ngaphakathi nangaphandle kweStellenbosch kuye kwathetha ukuba amawakawaka abantu abaxhomekeke kule nkonzo kuye kwafuneka bafumane enye indlela kunye neendlela zothutho ezixabisa kakhulu.

“Uninzi lwabantu endibaziyo ababesebenza kwiindawo ezifana neKapa [kumbindi wesixeko] kuye kwafuneka bayeke imisebenzi yabo kuba bengenakho ukuhlawula iindleko zokuhamba,” utshilo uPeter Booysen, umhlali waseCloetesville.

Esona sikhululo sikaloliwe sikufutshane esisebenza ukusuka eStellenbosch sisikhululo sase-Eerste River, esiphantse sibe yimizuzu engama-30 xa uhamba ngemoto okanye uhamba iiyure ezine. NgoJanuwari walo nyaka, umgca ophakathi kwe-Eerste River kunye neBellville uphinde waqala.

Abahlali abaninzi kunyanzeleke ukuba basebenzise iiteksi ukusukela oko oololiwe bayekile ukuhamba, utshilo uBehave Shoko, unokontraka oziqeshileyo waseStellenbosch nobesoloko esebenzisa uloliwe ukuya kwiindawo zokusebenza.

Iteksi esuka eStellenbosch isiya eKapa ixabisa ukuya kutsho kwi-R35 uhambo oluya kuphela. Phambi kokuba kuvalwe inkonzo kaloliwe, ibixabisa i-R26 itikiti lokubuyela kwisiKhululo saseKapa.

UShoko uthi uyazamkela iindaba zokuba oololiwe baseStellenbosch bangaqalisa ukusebenza ekupheleni kwalo nyaka, kodwa ufuna iMetrorail iqinisekise ukuba inkonzo iza kwenziwa ikhuseleke ngakumbi. “Abo loliwe bebengakhuselekanga ingakumbi ngeempelaveki xa kuthe cwaka,” utshilo.

Ukunyuka kweendleko zothutho lukawonke-wonke eStellenbosch kuthetha ukuba umasipala kufuneka anyuse uhlahlo lwabiwo-mali lokulungiswa kwendlela kunye nezibonelelo zeeteksi, utshilo uManejala wezonxibelelwano kuMasipala waseStellenbosch uStuart Grobbelaar.

“Ngelishwa, kule minyaka imbalwa idlulileyo, i-PRASA kunye no-Transnet bashiye amawaka-waka abakhweli bexakiwe kwaye bengenandlela yimbi ngaphandle kokuba sendleleni,” utshilo uGrobbelaar.

Nangona i-PRASA ingekazibophelele kumhla wokugqitywa, izikhululo zikaloliwe eStellenbosch kulindeleke ukuba ziphinde zivule kunye neqela loonogada abakhwele koololiwe, kunye nokhuseleko olungagungqiyo kwizikhululo, utshilo uMihi.

“Abajikeleza ngeenyawo nabo baza kuthunyelwa ukunqanda ukonakaliswa kwezakhiwo nobusela kwiziseko ezingundoqo phakathi kwezikhululo,” utshilo.