Ungquzulwano phakathi kwabahlali bomhlaba kunye nomasipala
Uqhankqalazo lwaseKomani lwanqanda ukuphembelela “ukuhluthwa komhlaba” kodwa wenza isifungo sokungawuthobeli umyalelo wenkundla
- Umasipala wase-Enoch Mgijima ufumene isithintelo esichasene nokuthathwa komhlaba athi kuphenjelelwa ngokuphandle ngumbutho osandula ukusekwa weKomani Protest Action (KPA) kunye nenkokeli yawo.
- I-KPA ithi izowukhaba lo myalelo nanjengoko ingalamkeli igunya likamasipala kwaye ifuna ukuba i-Enoch Mgijima ibekwe phantsi kolawulo.
- Ngolwamkelo lwakhe umasipala usengxakini yemali kwaye uxakekile ethengisa umhlaba koyena mntu ukwixabiso eliphezulu.
- Umasipala udiliza amatyotyombe kunye nezakhiwo ezingekho mthethweni ngeli lixa engenazo izicwangciso zokwakha izindlu zeRDP okanye ukwaba iziza ezinikwa iinkonzo.
Abantu abahleli kumhlaba ngokungekho mthethweni eKomani (eyayifudula isaziwa ngokuba yiQueenstown) eMpuma Koloni, bafungele ukungawuthobeli umyalelo wenkundla ephakamileyo yaseMakhanda owafunyanwa ngumasipala waseEnoch Mgijima.
Lo myalelo uthintela iKomani Protest Action (iqela elitsha lezopolitiko), inkokeli yalo, uMcebisi Mbengo, kunye nabantu abangaziwayo abanxulumana nabo, ekudaleni ulwaphulo-mthetho, baphembelele “ukuhluthwa komhlaba” kunye “nokuhlaselwa komhlaba”, kunye nokugrogrisa okanye ukugrogrisa amagosa kamasipala xa esenza imisebenzi yawo. imisebenzi.
Bakwayalelwe ukuba bahlawule iindleko ukuba abaphumelelanga ekuchaseni umyalelo wokuba ugqitywe ngowama-23 kuJanuwari ka-2024.
Isithethi sikamasipala uLonwabo Kowa uthe ukusukela kwinyanga yeDwarha lo masipala ufumene iindawo ezine zomhlaba – eMolteno, Whittlesea, Birch Farm nase Ezibeleni.
Lo kaKowa uthi umasipala udibane naba bahleli ngomhlaba ebacacisela ngeziphumo zokuhlaliswa komhlaba ngokungekho mthethweni. Ezinye iziza zazineendawo ezisikelwe umda, ezinye zinezakhiwo, kwaye ezinye zineyadi ngokunjalo.
Kwingxelo yamajelo eendaba ekhutshwe kwiveki ephelileyo, lo masipala uthe uMbengo kunye neKomani Protest Action baphembelela “ukuthathwa komhlaba ngokungekho mthethweni”.
IGroundUp iboniswe uluhlu lweziza ezingama-30 zikamasipala ekubonakala ukuba iKPA isasaziwe yaza yaxelela abahlali ukuba bahlale kuzo.
Nangona kunjalo, umasipala akanazicwangciso zokuqaliswa kweendawo ezinikwa iinkonzo simahla okanye izicwangciso zokwakha nokwabiwa kwezindlu zeRDP, wavuma oko eKowa.
Endaweni yoko, kwindawo yaseWhittlesea Dongwe, abahlali bomhlaba basibonisa isiseko sendlu enamagumbi amathathu eyakhiwe ngokungekho mthethweni abathi yachithwa ngumasipala kwiiveki ezimbini ezidlulileyo. Kwadilizwa namatyotyombe.
Xa sibuyela kwakhona, abantu kwindawo engqongileyo babexakekile besakha amatyotyombe.
Ngokusuka kwiimpendulo zikaKowa kuthi kubonakala ngathi elona cebo umasipala analo ngoku kukuthengisa iziza eziyi-110 koyena mntu ukwixabiso eliphezulu kwiindawo ezahlukeneyo kumasipala wonke ukuze amncede abuyele kwimeko yezemali.
Ingxelo yophicotho-zincwadi yowama-2021 (eya mva nje ifumaneka kwiMali kaMasipala) yafumanisa ukuba kukho “ukungaqiniseki ngezinto ezinokubangela intandabuzo enkulu kumandla kamasipala okuqhubeka njengenkxalabo eqhubekayo”. Lo masipala wenze i-R45-million kwinkcitho engenanzuzo neyilahleko ngaloo nyaka kwaye wayesilela.
Ngokukamasipala.co.za izixa-mali zokungasetyenziswa kwemali zinyuke kakhulu kule minyaka ilandelayo, kwaye ngo-2023 inkcitho engenanzuzo neyilahleko yema kwi-R169-million, inkcitho engekho mgaqweni ikwi-R117-yezigidi, kwaye inkcitho engagunyaziswanga iye yafikelela kwi-R427 yezigidi.
Kunyaka-mali ka-2021/22 umasipala ube nentsilelo ye-R267-million.
Uceba weDA, uSakhumzi Mkhunqe, uthi kuvunyelwene ngokuthengiswa kweziza kwindibano yebhunga. Uthe kule nyanga umasipala uyasokola ukuhlawula imivuzo
“Kodwa into emangalisayo kukuba ezinye iziza ezifandesi sele zinezindlu … okuthetha ukuba kukho abantu abazisebenzisayo. Kwiveki ephelileyo, ndityelele iziza ezithathu kwaye zonke zinezindlu. Ngoku loo nto ikuxelela ukuba kukho amathuba okuba isiza sinikwe umntu osele ehlala [apho], esele esazi umasipala. Xa sithetha inyani akusayi kubakho mfihlo kule nto, ”utshilo.
Uthe endaweni yokwakhiwa kwezindlu umasipala ukhupha iziseko zethutyana kwaye naloo nkqubo iyacotha. “Umasipala ulwa namatyotyombe logama ekwafakela neendawo zokuhlala zethutyana,” utshilo uMkhunqe.
Ukuthengiswa komhlaba
Ngomhla we-4 ku-Agasti umasipala wapapasha ukuthengiswa kweziza ezisixhenxe – ezineenombolo zethenda – kwiindawo ezahlukeneyo. Isibhengezo sithe amaxwebhu obizo-maxabiso ayafumaneka kwii-ofisi zoLawulo lweMithetho kaMasipala. Intlawulo eyi-R300 engabuyiswayo yahlawulwa ukuze kubhidwe.
Uluvo phakathi kwabahlali esithethe nabo kunye ne-KPA yinkqubo ebakhuphela ecaleni ngokupheleleyo nokuba batyhola ukuba banorhwaphilizo.
Kodwa uKowa uthi le yinkqubo yebhidi eselubala kwaye uyakhanyela ukuba amagosa athengisa kwaye athenga umhlaba phakathi kwawo.
Unobhala weKPA u-Axolile Masiza uthe, “Besibukele besabelana ngeziza ezintle phakathi kwabo. Sathula. Ngoku abahlali bafuna isabelo sabo, kwaye kufanelekile ukuba basivumele ukuba sithathe okukokwethu, kuba umhlaba ngowabemi.
I-KPA ithi ayimqapheli umasipala ngoko ke ayiwunanzanga umyalelo wenkundla. Ifuna isebe leNtsebenziswano kuRhulumento neMicimbi yeMveli eMpuma Koloni kwakunye neeHawks ziphande lo masipala, kwaye ubekwe phantsi kolawulo.
“IKomani yayikade iyidolophu entle, kodwa ngoku izele ngoosopolitiki abarhwaphilizayo. Silapha sizolungisa eyethu idolophu,” utshilo uMasiza.
“Okwangoku, mna nabantwana basekhaya kunye nabantwana bethu sisahlala nabazali bethu, hayi kuba sifuna, kodwa ngenxa yokuba singenazo ezinye iindlela,” inkosikazi ezichaze ukuba inguSiyolise ixelele iGroundUp.
“Kwezinye iidolophu abantu bafumana izindlu zeRDP okanye umhlaba oneenkonzo zangasese nezitalato. Apha akukho nto injalo.
“Xa usiya kubuza ngomhlaba ukuze uzakhele indlu encinci, baya kukunika elona xabiso liphezulu, besazi ukuba awunakukwazi ukuyifikelela.
“Apha kuphela ngabezopolitiko abafumana iziza.”
“Kule dolophu sibambe uqhankqalazo sinyanzelisa ukuhanjiswa kweenkonzo eziquka izindlu, kodwa umasipala wethu akasihoyanga. Ngoku sithatha umhlaba, babalekela ezinkundleni ukuze basithintele ukuze baqhubeke bethengisa iziza phakathi kwabo.
“Asisayi kuphinda siyinyamezele loo nto kwaye kufuneka bayazi ukuba singabahlali baseKomani siyinxalenye yeKPA kwaye sizakuqhuba sisilwela umhlaba wethu kunye nokuhanjiswa kweenkonzo ngcono,” utshilo.

