Crime & SafetyLocalNews

Phantse kumashumi amabini eminyaka emva koko, isikhululo samapolisa siza kuvulwa kungekudala

Ngeli xesha uluntu lufumana iinkonzo zokulinda iiyure ezingama-24 kunye neyunithi ehambayo

Ukwakhiwa kwesikhululo esitsha samapolisa ethutyana eMakhaza, eKhayelitsha kuza kugqitywa phambi kokuphela konyaka. Oku kuza malunga neminyaka engamashumi amabini emva kokuba esi siza sachongwa okokuqala kwaye imfuno yesinye isikhululo yavakaliswa luluntu. Ifoto: Mary-Anne Gontsana

  • Ekugqibeleni abahlali baseMakhaza eKhayelitsha baza kufumana isikhululo samapolisa kwisiza esichongwe kwiminyaka engama-20 eyadlulayo.
  • Amapolisa athi isikhululo singavulelwa abahlali ekupheleni konyaka.
  • Xa besityelele isiza ngoLwesine, iikontraka bezikwisiza esibiyelweyo kwaye iiyunithi ezininzi ezingwevu esele zifakwe ngaphambili bezikwisiza.
  • Oku kuza malunga neminyaka elithoba emva kokukhutshwa kwengxelo yiKomishoni yaseKhayelitsha yoPhando malunga nomsebenzi wamapolisa apho esinye sezindululo yayikukuba kwakhiwe isikhululo esitsha samapolisa eMakhaza.
  • IKomishoni yasekwa emva kokuba amatsha ntliziyo kunye namalungu oluntu ekhalaze ngokunqongophala kwezibonelelo zamapolisa kwiindawo ezihluphekayo ezifana neKhayelitsha.

Phantse kumashumi amabini eminyaka ukusukela oko kwaqalwa ukuchongwa indawo yesikhululo samapolisa eMakhaza, eKhayelitsha, ukwakhiwa kwesikhululo sethutyana sele kufikelele esiphelweni kwaye singavulwa kungekudala.

Isithethi seNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika (i-SAPS) eNtshona Koloni, u-Andre Traut, uxelele iGroundUp ukuba iikontraka zikwisiza ukuza kwakha amacandelo asele elungiselelwe aza kwamkela isikhululo esitsha samapolisa aseMakhaza.

UTraut uthi: “Ngumzamo wethu ukuthatha esi sakhiwo sisebenze ngaphambi kokuphela konyaka ukuba ulwakhiwo alulibazisi ngenxa yeemeko ebesingazilindelanga. Kodwa oku kuya kuba sekwethutyana de kwakhiwe isikhululo esisisigxina kunyaka-mali ka-2025/26, atsho amapolisa.

Okwangoku, uluntu lwaseMakhaza lubanjwe ngamapolisa ajikeleza iiyure ezingamashumi amabini anesine kwaye iinkonzo zesipolisa zinikezelwa kwicandelo elihambahambayo.

UTraut uthe, “Zakuba zimisiwe iipaki, iinkonzo ziya kuphuculwa ukusuka kwisathelayithi ukuya kwisikhululo esipheleleyo.

Oku kuza malunga neminyaka elithoba emva kokukhutshwa kwengxelo yeKomishoni yaseKhayelitsha yoPhando ngesiPolisa apho esinye sezindululo yayikukuba kwakhiwe isikhululo esitsha eMakhaza.

Xa besityelele kwiveki ephelileyo, iikontraka bezixakekile zisebenza kwindawo ebiyelweyo. Iiyunithi ezininzi ezingwevu ezenziwe ngaphambili ezinophahla oluluhlaza zazisele zikwindawo kunye nodonga oluncinci lwezitena olwalwakhiwe ngabahlali kuqhanqalazo ngo-2019 lususiwe.

Kubekho ulibaziseko kule minyaka idlulileyo kule ndawo, elokugqibela ngokutsho kukaceba wewadi uLucky Mbiza, ibiyingxabano phakathi kweekontraka ezimbini. UMbiza uthi isikhululo samapolisa bekufanele ukuba sibe sele silungile ekupheleni kukaNovemba.

“Ukufumana isikhululo samapolisa liphupha lokuzaliseka,” utshilo. “Le yinto ekudala iyilindile olu luntu. Ngokufanelekileyo, singathanda isikhululo samapolisa esisisigxina ngezitena nodaka, kodwa esi sethutyana siza kusinceda kakhulu.”

Uthe isikhululo samapolisa esihambahambayo sineenkonzo ezilinganiselweyo kwaye ngenxa yokuba singaphakathi kwindawo yeevenkile, abahlali bahlala bengakwazi ukufikelela kuso xa amasango odederhu lweevenkile evaliwe.

Owasetyhini ohlala kufutshane nesiza sesikhululo esitsha samapolisa uxelele iGroundUp ukuba kuyavuyisa ukubona inkqubela ekugqibeleni. Uthe unethemba lokuba isikhululo samapolisa siza kuphumela ekwehleni kolwaphulo-mthetho kwindawo. “Ndiye ndakhuthuzwa izihlandlo ezininzi kwezi zitrato, ngoko ukubona ukuba ekugqibeleni siza kuba nesikhululo samapolisa kuyavuyisa,” utshilo.

“Ndinethemba lokuba izakuqhubeka iqhuba phambi kokuphela konyaka kuba sikwixesha leziyunguma ngoku kwaye kuyacaca ukuba baninzi ubugebenga. Kodwa andiyi kumangaliswa ukuba kukho ukulibaziseka okungakumbi. ”

Le nkosikazi ithe uninzi lwabahlali, abanakho ukukhwela iteksi ukuya kwisikhululo samapolisa eHarare. “Ngamanye amaxesha siye sikhethe ukungawavuli amatyala kuba ukuya eHarare kuxakile,” utshilo umhlali.

Umgca wexesha

Ngo-2004, ibala elivulekileyo laseMakhaza lacetywa okokuqala njengendawo yokwakha isikhululo samapolisa saseMakhaza. Ngexesha leKomishoni yoPhando yaseKhayelitsha ngo2014, kwafumaniseka ukuba ukwakhiwa kwesikhululo samapolisa eMakhaza sikwindawo yesibini ngokubaluleka kuluhlu lwezikhululo eziza kwakhiwa eNtshona Koloni ukusukela ngo-2004, kodwa akukho nto ikhoyo. kwenziwa ngelo xesha.

Kwi-2016, i-Social Justice Coalition (SJC) iqhubekisele phambili iphulo labo kunye namanye amaqela omzabalazo, ebiza isikhululo, ngokubamba inkomfa yeendaba kwindawo ecetywayo. Bakwabhengeze ukuba baza kucela iNkundla ePhakamileyo yeNtshona Koloni ukuba inyanzelise owayesakuba nguMphathiswa wamaPolisa ngelo xesha uNathi Nhleko nokwalandela ibambela lomkomishinala wamapolisa kuzwelonke uKgomotso Phahlane ukuba bafumane indlela yokwaba oovimba bamapolisa ngendlela enobulungisa.

Ngelo xesha, owayesakuba ngunobhala jikelele weSJC uPhumeza Mlungwana uthe iMakhaza iphantsi kwesixeko saseHarare kwaye inezona zixhobo zincinci, nangona yayilelonani eliphezulu lokubulawa kwabantu eKhayelitsha.

Ukubhiyozela iminyaka emihlanu ukususela oko iKomishoni yenza iingcebiso zayo, i-SJC kunye nabahlali baseMakhaza bathatha indawo eyayingenamntu ngo-2019 kwaye bakha udonga, besebenzisa izitena zekhonkrithi kunye nesamente, embindini womhlaba. Udonga lwalupeyintwe mhlophe lubhalwe “Makhaza Police Station” ngepeyinti emnyama.

Ngo-2021, uluntu lwaseMakhaza ekugqibeleni lwabelwa isikhululo samapolisa esihambahambayo. Kodwa le nto ayizange ihlale kakuhle kwabanye abahlali kuba ibimi ngaphakathi eMakhaza Shopping Centre.

Ekugqibeleni, kulo nyaka ngoMatshi, malunga namashumi amabini eminyaka kamva, kwindibano encinane ebaleni, kwabhengezwa ukuba ukwakhiwa kwesikhululo samapolisa esisebenza ngesathelayithi kuya kuqalisa kwaye siza kuqalisa ukusebenza ngo-Oktobha. Kodwa olu suku lwafika kwaye lwahamba ngenxa yengxabano phakathi kweekontraka.

Isikhululo ngoku kulindeleke ukuba sisebenze kwiiveki ezimbalwa ezizayo.