Amalungu ePalamente afuna ukuphandwa “kwinkqubo yokuhlawula yonke isibonelelo soluntu”
16 EyoMqungu 2025 – 29 EyoMqungu 2025
Intatheli: Marecia Damons
Usihlalo wekomiti yesebe uBridget Masango uthi amagosa afunyenwe enetyala lobuqhophololo okanye ekuziphatheni kakubi kufuneka agwetywe
• IKomiti yeMicimbi yeSebe leeNkonzo zeNtlalo icele ukuba kwenziwe uphando kuyo yonke inkqubo yentlawulo yegranti ukuze kuliwe nobuqhophololo.
• Oku kulandela uphando olukhoyo ngobuqhophololo malunga neSibonelelo soNcedo lweNtlalo kwiNtlupheko (SRD) seR370 ngenyanga.
• Usihlalo wekomiti uBridget Masango uthi nawaphi na amagosa afunyenwe enetyala lobuqhophololo okanye ekuziphatheni kakubi ngokunxulumene nophando lwesibonelelo seSRD, ayakuphenduliswa.
Amagosa afunyanwe enetyala lobuqhophololo okanye ekuziphatheni kakubi okunxulumene nenkqubo yentlawulo yesibonelelo sika-SASSA kufuneka aziswe kuncwadi, uBridget Masango, ongusihlalo weKomiti yePalamente yeSebe lezoPhuhliso loLuntu, utshilo ngoLwesine.
Ethetha kwindibano eKapa ngoLwesine, uMasango uthe le komiti iza kumemelela ukuba kwenziwe uphando olupheleleyo ngayo yonke inkqubo yokuhlawulwa kwezibonelelo.
Oku kulandela ukuzibophelela kwesebe nomphathiswa kuphando ngezityholo zobuqhophololo kwimali yeR370 ngenyanga yesibonelelo sohlangulo loluntu ekubandezelekeni (SRD) kunyaka ophelileyo. Abafundi ababini beYunivesithi yaseStellenbosch uJoel Cedras kunye noVeer Gosai, bafumanisa ubuthathaka kwinkqubo yentlawulo eqhutywa yi-Arhente yoKhuseleko lwezeNtlalo yaseMzantsi Afrika (SASSA) inkqubo yentlawulo. Bafumanise ukuba izicelo zobuqhophololo ze-SRD zenziwa kusetyenziswa iinombolo zezazisi zabantu abasandul’ ukuba neminyaka eli-18 ubudala.
Iziphumo zabo zathiwa thaca kumalungu ePalamente, nto leyo ebangele ukuba umphathiswa uNokuzola Tolashe azibophelele kuphando ngobuqhophololo. Kodwa, xa oku kufunyanisiweyo kuthiwe thaca kumaLungu ePalamente ePalamente ngoNovemba, kwacaca ukuba uphando – olubize urhulumente malunga ne-R280,000 – lusilele ukuphendula imibuzo ebalulekileyo malunga nokushota kweenkqubo zentlawulo.
NgoLwesine uMasango uthe uphando lwesebe kufuneka lwandiselwe ngaphaya kwenkqubo yesibonelelo seSRD.
Uthe iDSD inikwe ixesha elongeziweyo lokuba iqhube uphando olunzulu ngezityholo zobuqhophololo kwiSRD. Akukho xesha libekiweyo lokunika ingxelo yokugqibela, utshilo uMasango, kodwa ikomiti izakuxoxa ngalo mba kwindibano yayo yokuqala kweyoMdumba.
Le komiti iza kusebenzisana neSebe leMicimbi yezeKhaya, nanjengoko iinombolo zezazisi zifuneka xa kusenziwa izicelo zesibonelelo, utshilo uMasango.
Ugxininise ukuba nawaphi na amagosa afunyenwe enetyala lobuqhophololo okanye lokuziphatha kakubi ngokunxulumene nophando lwesibonelelo se-SRD, aya kuphenduliswa. “Uphando lufumanise ukuba kukho amagosa abandakanyekayo koku. Kuya kufuneka baziswe.
Imigca emide kunye nokunqongophala kwabasebenzi kwa-SASSA
Kumba wemigca emide kumasebe akwaSASSA, uMasango uthe amalungu ePalamente atyelele amasebe akwaSASSA afumanise ukuba inkqubo yolawulo lwemigca ayisebenzi.
Ukwavakalise iinkxalabo malunga neziko lemibuzo lakwa-SASSA. Uthe kulo nyaka uphelileyo amalungu ekomiti atsalela umnxeba kwii-ofisi ze-SASSA ezingama-212 kwilizwe liphela, kodwa abasebenzi kwenye yeeofisi baphendule umnxeba ngolwazi oluluncedo, ngelixa abanye abasebenzi bethi “abayazi le nto sithetha ngayo”.
Uthe inkqubo ye-intanethi ye-SASSA yesicelo “ayizange isebenze ixesha elininzi ngenxa yokuncipha okanye ukucinywa kwemithwalo”.
Uthe izithuba ezininzi zokuthengisa kumasebe akwa-SASSA azinamntu, amanye amasebe asebenza ngezibonelelo ezinqongopheleyo. Abantu bangena apho kwaye zimbini kuphela iityhubhile ezivuliweyo. Kodwa ezo cubicle zimbini zisebenzisa ikhompyuter enye kuphela. Ngoko ke inye kuphela cubicle esebenzayo,” utshilo.


