CommunityPolitics

Umqol’uphandle kumaqabane e-ANC

NguMonwabisi Khininda

Umbutho we-ANC ubhengeze ukusweleka,kwelinye lamagorha omzabalazo,uRonnie Matshaya kwingozi yemoto.Eli joni lomzabalazo lisweleki nabahlobo balo ababini kwindlela ephakathi kweMatatiele neCederville kwiveki ephelileyo.Lo mphanga ushiye uluntu loMzantsi Afrika lunxunguphele ingakumbi uluntu lwaseMthatha apho ebenamashishini khona.UMfanelo Dan “Ronald Ronnie Dlamini” Matshaya.URonnie uke wasebenza njengonogada weenkokheli ze-ANC elibhacweni apho wayegada uMongemeli weloxesha u-Oliver Reginald Tambo,uChris Hani noNelson Mandela owaba ngumongameli wokuqala emva kwenkululeko yoMzantsi Afrika.UChe Manyovu uthi umphanga wokusweleka kukaMatshaya kumkhumbuza iCaculama Security kwaNo.31 eSprigg Street eMthatha eyayilikhaya lawo onke amaqabane ayesuka elubhacweni engenazindawo zakuhlala. “UComrade Roger wayewakhathalela amaqabane engenamntu umncedisayo nditsho nkqu neAfrican National Congress.Ukugqibela kwam ukudibana naye wayegcine amaqabane asuka e-KZN,eGqeberha,koKomani nakoQonce.Into endiyiqapheleyo ngoyokuba inkoliso yamaqabane inesifo se-PTDS abayifumene eAngola nezivubeko zokuhlala elubhacweni nendlala.Umqol’uphandle kumaqabane abexhomekeke kuyo ukuze alale etyile.

URonnie Matshaya wasabela elubhacweni ekuqaleni kweminyaka yo-1980 ebhacela eLesotho apho wafika wazibandakanya nombutho we-ANC.Uqeqesho lomkhosi uluzuze eCaculama eAngola.ekwibutho iMadinoga Detachment.Wonyuselwe wangumqeqeshi wokusetyenziswa kwezixhobo zomkhosi.Ulufumene uqeqeshe naseYugoslavia wabuya wayiNkumanda kwiziko iCetywayo eCaculama.Ngo-1986 wonyuselwa wanguSekela Nkumanda kwiZola Dubeni Icing Unit eyayisekelwe ukunqoloba amaAskari (Amajoni oMkhonto weSizwe awayesebenzisana norhulumente wengcinezelo).Ngo-1987 wabanjwa ngurhulumente wasePitoli esebenzisana norhulumente waseBophuthatswana kaMangope.Emva kokungcungcuthekiswa bagwetywa iminyaka elishumi ejele.Iminyaka emithathu yaxhonywa isithuba seminyaka emihlanu.Emva kokukhululwa kukaWalter Sisulu,Ahmed Kathrada,Raymond Mhlaba,Andrew Mlangeni noElias Motsoaledi kwisigwebo sobomi eRobben Island uMatshaya namaqabane akhe bafumane uxolelo phantsi kolawulo lukaMajor General Bantu Holomisa owaphethe iphandle laseTranskei.Emva koko wabanguSekela Nkumanda kwingingqi yaseTranskei.Waye wafumana uxolelo kwi-Truth & Reconciliation Commission.WabanguSihlalo wokuqala we-MKMVA eTranskei.UMatshaya uzongcwatywa ngomhla wama-30 kuAgasti 2025.Inonzo yesikhumbuzo izoqhutyelwa eKoksata apha azalwa khona.